Tai biến da khi sử dụng corticoid

I. Corticoid là gì:

Thuốc corticoid là những thuốc mà thành phần có chứa dẫn xuất của cortisol (là một loại hormon do tuyến vỏ thượng thận tiết ra) như: prednisolone, prednisone, dexamthethasone, Hydrocortisone, depersolone, betamethasone, triamcinolone…

II. Lợi ích và tác hại:

1. Lợi ích:

Thuốc corticoid được coi là có rất nhiều tác dụng, được dùng để điều trị nhiều bệnh khác nhau. Thuốc corticoid có rất nhiều dạng và có ích lợi trong điều trị những bệnh lý có liên quan tới hiện tượng viêm. Từ khi ra đời corticoid đã khẳng định được vai trò quan trọng trong chống viêm, ức chế miễn dịch và chống dị ứng… Nó điều trị hiệu qủa chứng viêm khớp, chàm, hen xuyễn, bệnh lupus ban đỏ, hiệu qủa trong điều trị những chứng đau thần kinh nặng và mãn tính trong khớp… Tuy nhiên, corticoid là thuốc có rất nhiều tác dụng phụ nguy hiểm, đặc biệt là khi sử dụng kéo dài, dùng quá liều hoặc tự điều trị mà không có chỉ định của bác sỹ.

2. Tác hại:

2.1. Corticoid dùng tại chỗ: 

Là loại kem hay thuốc mỡ bôi ngoài da, được dùng để điều trị một số bệnh da gây ngứa như bệnh chàm, bệnh sẩn ngứa. Dù đây là những thuốc bệnh nhân có thể mua không cần toa, nhưng đối với những tình trạng bệnh mạn tính việc sử dụng lâu dài cần có sự chỉ định của thầy thuốc. Những biến chứng tiềm tàng có thể xảy ra khi dùng corticoid kéo dài bao gồm teo da, dãn mạch, rạn da, thay đổi sắc tố da như mất sắc tố hoặc tăng sắc tố như xạm da, nhiễm nấm, dễ xuất hiện những vết thâm tím trên da. Những thuốc này khi dùng xung quanh mắt có thể gây cườm mắt, xạm da quanh mắt và sớm xuất hiện những vết nhăn quanh mắt. Đa số bệnh nhân khi bị mụn đã tự ý bôi những thuốc có chứa corticoid là thuốc chống chỉ định trong điều trị mụn trứng cá, như silkron (dân gian hay gọi là kem bảy màu), trangala (công thức gồm vitamin A và cortibion). Thật ra đây không phải là loại thuốc dùng để điều trị mụn trứng cá, bệnh nhân cũng tự ý dùng mỹ phẩm để trị bệnh mà đôi khi trong một số mỹ phẩm có chứa corticoid, trong số đó có kem trộn (là loại kem bao gồm cortibion pha với các loại kem khác, hoặc trộn với aspirine, bepanthene, kháng sinh…). Lúc đầu dường như là mụn có giảm nhanh nhưng sau đó tái phát lại rất nhanh và hậu quả là mụn ngày càng nặng lên và còn xuất hiện những tai biến cho da như kể trên không hồi phục. Cũng không ít bệnh nhân khi bị ngứa ở mặt hay nám má đã dùng thuốc bôi hoặc mỹ phẩm có chức corticoid. Hậu quả là ngứa và nám da không hết mà còn thêm nổi mụn. Một số chị em bôi kem làm trắng da không rõ nguồn gốc, sau một thời gian sử dụng xuất hiện những vết rạn da ở vùng nách trông rất mất thẩm mỹ. Hiện nay, các loại kem làm trắng da thường có chất tẩy trắng da với thành phần chủ yếu là corticoid hoặc chất AHA. Đây là một loại axit có tác dụng lột bỏ những tế bào già cỗi, tạo lớp tế bào mới trắng hơn. Tuy nhiên, chu kỳ để lớp biểu mô sinh ra và phát triển thành lớp biểu bì là 4 tuần. Sau khi dùng các sản phẩm này, thời gian đầu da trắng lên nhưng lại bị đen nhanh chóng và ngày càng đen hơn. Đó là do lớp da non vừa được lột chưa kịp phục hồi đã bị lột tiếp, khiến da bị tổn thương, bỏng nhẹ và rát. Khi đó, da rất mẫn cảm với thành phần bức xạ mặt trời, thậm chí dễ bị dị ứng. Sau một thời gian dùng các loại mỹ phẩm này, da mặt đỏ, ngứa, rát và sạm đen. Nguy hiểm hơn, nếu dùng lâu ngày, sẽ gây những tai biến nặng cho da như đã nêu trên làm cho da bị biến dạng.

teoda1
 Viêm da dị ứng mỹ phẩm có chứa Corticoid

Đặc biệt là đối với làn da mỏng manh của trẻ em, việc dùng bừa bãi các loại corticoid tác dụng trung bình và mạnh trên mặt đặc biệt là loại corticoid có chứa fluor thì những tai biến trên càng xuất hiện nhanh và rõ. Một số trẻ em bị chàm sữa được lạm dụng bôi và uống thuốc corticoid một thời gian dài gây nên Hội chứng Cushing với triệu chứng rõ nhất là ‘khuôn mặt trăng rằm’: mặt béo phì kèm cổ phình to, kèm huyết áp cao, teo cơ (nhất là các chi), suy nhược, loãng xương, suy kém ở hệ sinh dục, vết nứt đỏ da ở bụng, đùi và ngực, rậm lông ở mặt. Lại có những người bệnh khi bị ngứa vùng bẹn , mông mà nguyên nhân thường do nhiễm nấm Trichophyton hoặc Candida, do bị ở vùng kín nên không dám đến thầy thuốc mà tự ý bôi thuốc một thời gian dài đến khi bị quá nặng và đau rát ở da do da bị nứt sâu khi dùng các loại thuôc bôi có chứa corticoid. Những bệnh nhân vẩy nến do bệnh mạn tính và kéo dài, qua lời mách bảo rỉ tai đã tìm đến một số cơ sở sản xuất thuốc đông dược trái phép đã pha trộn corticoid và thảo dược, sau khi uống bệnh giảm rất nhanh, và tái phát lại cũng rất nhanh, khi ngưng thuốc đột ngột có thể bị biến chứng đỏ da toàn thân, phải nằm viện cấp cứu.

teoda2
Teo da dãn mạch do kem làm trắng da có chứa Corticoid

2.2. Corticoid dùng tiêm:

Corticoid tiêm thường được dùng để điều trị chứng đau mạn tính liên quan đến tổn hại thần kinh xung quanh khớp như khớp đầu gối, khớp khuỷu tay, và cả khớp lưng. Corticoid tiêm cũng được một số thầy thuốc dùng điều trị những người bệnh chàm nặng, viêm khớp, bệnh hen xuyễn. Nếu được dùng quá thường xuyên, corticoid tiêm có thể gây yếu cơ, cũng như loãng xương. Chính vì thế, thuốc tiêm chỉ được dùng hạn chế 4 lần trong một năm.

2.3. Corticoid dùng uống:

Corticoid uống được xem như là dạng corticoid hữu hiệu nhất. Các thầy thuốc thường kê toa cho người bệnh để giúp làm giảm viêm, điều trị bệnh hen xuyển nặng, bệnh chàm, viêm xoang... Tuy nhiên, uống corticoid chỉ nên dùng khi cần thiết và trong thời gian ngắn do những tai biến tiềm tàng như: loét dạ dày tá tràng, tăng đường huyết, tăng huyết áp, phù…, với các biểu hiện như tăng cân, hoa mắt, chóng mặt, tính khí thất thường, rối loạn giấc ngủ và suy yếu toàn bộ hệ thống miễn dịch. Trong thực tế, nhiều người bệnh bị viêm mũi dị ứng, ngứa, nổi mày đay thường tự ý mua thuốc hoặc được lạm dụng cho toa thuốc có chứa corticoid. Trong khi mày đay gồm mày đay cấp (thời gian mắc bệnh trước 6 tuần), và mày đay mạn tính (thời gian mắc bệnh sau 6 tuần) là bệnh do rất nhiều nguyên nhân gây ra. Trong 70% trường hợp mày đay có nguyên nhân không rõ, mặc dù với những phương pháp chẩn đoán toàn diện ta cũng không xác định được nguyên nhân. Vì thế gọi là bệnh mày đay mạn tính vô căn.  Điều trị mề đay cần loại bỏ nguyên nhân gây ra bệnh (như thuốc, thức ăn, hóa chất...) phối hợp với việc dùng thuốc kháng histamin (là một phương pháp được chấp thuận rộng rãi bởi các chuyên gia da liễu). Corticoid thường không có chỉ định trong mày đay mạn tính, chỉ dùng trong mày đay cấp khi người bệnh có biểu hiện khó thở do phù thanh quản.

III. Cảnh báo:

Những biến chứng nêu trên chỉ là một số trong những tác dụng phụ gây ra do dùng corticoid.Cẩn thận khi xem những quảng cáo, và cũng không nên dùng thuốc hoặc mỹ phẩm theo lời mách bảo của người khác. Bạn không nên thường xuyên sử dụng các loại mỹ phẩm hoặc kem làm làm trắng da như trên nếu không có sự hướng dẫn của các bác sỹ chuyên khoa. Phải thận trọng không nên tự ý dùng corticoid nhất là thuốc uống và tiêm chích, và phải báo ngay cho thầy thuốc nếu bạn nhận thấy bất kỳ những bất thường nào trong quá trình điều trị. Trong thời gian uống thuốc phải ăn lạt, hạn chế chất đường, chất béo và nếu có dùng thuốc khác kèm theo thì phải hỏi ý kiến BS.

* Thông tin tư vấn và điều trị Quý khách vui lòng liên hệ:

- Địa chỉ: 71A1 Hồ Tùng Mậu, Trung Tâm Thương Mại Cái Khế, P. Cái Khế, Q. Ninh Kiều, TP. Cần Thơ

- Điện thoại: 094.7291437

BS CKII Trần Thị Hạnh


Older news items:

 

Tin được quan tâm

Tai biến da khi sử dụng corticoid

Tai biến da khi sử dụng corticoid

I. Corticoid là gì: Thuốc corticoid là những thuốc mà thành phần có chứa dẫn xuất của cor...

Những điều nên biết khi điều trị mụ…

Những điều nên biết khi điều trị mụn trứng cá

- Không sờ mó thường xuyên, nặn hoặc lấy mụn: Đối với nhiều người bệnh mụn trứng cá, nặn h...

Mụn trứng cá và những nhận thức sai…

Mụn trứng cá và những nhận thức sai lầm

Mụn trứng cá là một loại bệnh lý tuyến bã của da do rối loạn chức năng của bộ lông tuyến b...

Tìm hiểu về Botox xóa nếp nhăn

Tìm hiểu về Botox xóa nếp nhăn

Tại sao lại tôi lại có những nếp nhăn biểu cảm? Sự co thắt quá mức của các cơ vùng mặt đư...

Trị mụn trứng cá bằng công nghệ IPL

Trị mụn trứng cá bằng công nghệ IPL

(Acne Vulgaris) là bệnh lý tuyến bã của da do rối loạn chức năng lông tuyến bã. Đây là bện...